ISU THẲNG TIẾN TAM ĐỊA MÔN
Những ngôi nhà trần thấp, những cột gỗ được điêu khắc tinh xảo hay những điệu múa độc đáo – đó là tất cả những gì mình đã được thưởng thức trong chuyến tham quan cùng trường Nghĩa Thủ đến Tam Địa Môn. Nằm tại Bình Đông, Đài Loan, nơi đây được bao quanh bởi những ngọn núi hùng vĩ và rừng xanh bạt ngàn. Ẩn dưới những tán cây mát rượi ấy là một không gian đặc biệt lưu giữ những giá trị nguyên bản và bản sắc văn hóa đặc trưng của các dân tộc bản địa ở Đài Loan.
Đài Loan từ lâu đã được mệnh danh là “Hòn đảo xinh đẹp”, là điểm đến lý tưởng cho những ai mong muốn sinh sống và phát triển sự nghiệp . Tuy nhiên, cùng với quá trình hiện đại hóa và làn sóng di cư không ngừng, dân số các cộng đồng bản địa đang dần suy giảm, kéo theo đó là nguy cơ mai một các di sản văn hóa truyền thống. Chính vì vậy, Tam Địa Môn đã trở thành một trong số ít những địa điểm còn lưu giữ, tái hiện và phát huy giá trị văn hóa của các bộ tộc bản địa Đài Loan.
Tên gọi “Tam Địa Môn” có thể hiểu một cách đơn giản là “cánh cửa dẫn vào vùng đất của ba bộ lạc bản địa”. Tuy nhiên, trên thực tế, nơi đây từng là nơi sinh sống của rất nhiều bộ tộc khác nhau như: Amis, Atayal, Bunun, Kavalan, Paiwan, Puyuma, Rukai… Trong chuyến tham quan này, mình cùng thầy cô và các bạn học sinh trường Nghĩa Thủ đã có dịp trải nghiệm và tìm hiểu về văn hóa bản địa thông qua việc tham quan những di sản cư dân bản địa để lại, qua đó chúng ta có thêm nhiều kiến thức mới và hiểu biết sâu sắc hơn về Đài Loan.
Điểm dừng chân đầu tiên của chuyến đi là khu vực Bảo tàng trưng bày, nằm ngay phía sau cổng chính. Bảo tàng hiện đang lưu giữ nhiều hiện vật văn hóa của các bộ lạc bản địa. Ngay từ khi bước vào, điều đầu tiên đập vào mắt mình là những bức tượng gỗ được chạm khắc tinh xảo – có bức khắc họa hình ảnh người đàn ông đang cầm dao đi săn, có bức lại thể hiện chân dung phụ nữ trong trang phục truyền thống. Khi đi sâu hơn, chúng mình được chiêm ngưỡng các dụng cụ sinh hoạt thường ngày như: nón, dao, kiếm, vỏ đan tre và đặc biệt là trang phục truyền thống. Những bộ quần áo không chỉ được may tỉ mỉ mà còn thêu thêm các họa tiết đặc trưng, phối hợp với trang sức làm từ vải và đá. Tất cả thể hiện sự khéo léo và thẩm mỹ nghệ thuật tinh tế của người bản địa. Tuy chỉ là các bộ lạc nhỏ, nhưng họ đã tạo ra cho mình một nền văn hóa riêng biệt – độc đáo, không trộn lẫn với bất kỳ nền văn hóa nào khác. Điều này giúp mình hiểu rõ rằng: bản sắc của Đài Loan không chỉ nằm ở ảnh hưởng văn hóa Trung Hoa, mà còn được làm giàu thêm bởi những giá trị sâu sắc của các cộng đồng bản địa đã sinh sống lâu đời trên hòn đảo này.
Rời khỏi bảo tàng, chúng mình di chuyển bằng xe lên sườn núi để tham quan khu nhà ở của người dân bản địa. Trên đường đi, nếu để ý kỹ sẽ thấy những bức tượng gỗ nhỏ được đặt ở các khúc quanh – như những cột mốc đánh dấu và gợi nhắc về sự hiện diện của văn hóa truyền thống nơi đây. Trước khi bước vào tham quan, chúng mình còn được trải nghiệm vẽ hình xăm giả – một trong những phong tục truyền thống của người bản địa. Theo phong tục, nam giới sẽ xăm theo chiều dọc, còn nữ giới xăm theo chiều ngang, để dễ dàng phân biệt giới tính trong cộng đồng. Với mình, việc xăm hình theo chiều dọc ở nam giới có thể tượng trưng cho vai trò trụ cột, gánh vác gia đình, còn hình xăm ngang của nữ như biểu tượng cho sự ôm ấp, che chở, chăm lo cho tổ ấm. Tập tục xăm mình không chỉ mang tính thẩm mỹ, mà còn là một bản sắc tinh thần sâu sắc.
Tiếp tục hành trình, đoàn tham quan lần lượt ghé qua từng gian nhà được xây dựng theo triền núi. Những ngôi nhà nằm ở vị trí cao nhất thường là của trưởng làng hoặc người có địa vị cao trong bộ tộc. Càng xuống thấp là nhà của các thành viên khác. Cách bố trí này thể hiện sự tôn trọng dành cho người lớn tuổi và người có vai trò quan trọng trong cộng đồng. Về mặt kiến trúc, nhà của người dân bản địa thường có trần nhà thấp, nhưng bên trong khá rộng rãi. Kiểu dáng nhà ở đây khiến mình liên tưởng đến nhà sàn ở Tây Nguyên hay vùng Đông Bắc Việt Nam. Qua đó, mình cảm nhận được lối sống gắn bó cộng đồng như một đại gia đình – vừa đề cao truyền thống, vừa thể hiện sự gắn kết chặt chẽ giữa các thành viên trong bộ lạc.
Điểm nhấn không thể thiếu trong chuyến tham quan chính là buổi biểu diễn nghệ thuật truyền thống. Chương trình được tổ chức tại một sân khấu ngoài trời lớn, với sức chứa vài trăm người. Mở đầu là màn trình diễn nhạc cụ dân tộc, chủ yếu là trống và chuông, do chính các nghệ sĩ bản địa thể hiện. Âm thanh mạnh mẽ, dồn dập của trống làm mình liên tưởng đến tiếng trống ra trận – vừa oai hùng, vừa linh thiêng. Với các bộ lạc, tiếng trống và chuông là phương tiện để giao tiếp với thần linh, thể hiện sự tôn kính và cầu nguyện. Tiếp nối là các tiết mục múa và hát tái hiện đời sống thường ngày: tình yêu đôi lứa, lễ cưới, lễ săn bắt… Những tiết mục này không chỉ đẹp mắt mà còn giàu cảm xúc, khiến khán giả phải lặng người theo dõi. Qua từng điệu múa, tiếng hát, chúng mình cảm nhận được một nền văn hóa sống động, nơi tình cảm, tín ngưỡng và truyền thống được gắn kết hài hòa. Mỗi tiết mục như một bản hòa ca giữa giá trị tinh thần và vật chất, tạo nên sự kết nối xuyên thời gian.
Tam Địa Môn không chỉ là một điểm du lịch đơn thuần, mà còn là nơi gìn giữ những giá trị văn hóa quý báu – cả hữu hình lẫn vô hình – của người dân bản địa Đài Loan. Từ những bài múa, âm thanh trống chiêng, đến những ngôi nhà mộc mạc hay phong tục xăm hình, tất cả đều thể hiện khát vọng lưu giữ và phát triển văn hóa truyền thống giữa thời đại hiện đại hóa. Sau chuyến đi này, mình không chỉ hiểu hơn về bản sắc của các dân tộc bản địa mà còn thêm yêu mảnh đất Đài Loan – nơi không ngừng nỗ lực để giữ lại những gì sâu sắc và nguyên bản nhất.
